Afet sonrası dönemde, kadın ve çocukların acil ihtiyaçları karşılansın:

• Kadın ve çocukların fiziksel ve psikolojik güvenliği için önlemler alınsın.
• Güvenlikleri ve hakları ihlal edildiğinde ne yapacaklarına dair bilgi, belge ve yönlendirme sağlansın ve hukuki destek verilsin.
• Geçici barınma bölgelerinde (çadır kent, konteyner kent vb.) kadınların ihtiyaçları için özel önlemler alınsın ve kadınlara özel alanlar kurulsun.
• Kadınların kullanımına ayrılmış tuvalet ve duş sayısı artırılsın.
• Kadınların afet sonrasında ve geçici barınma alanlarında katlanarak artan bakım yükünün hafifletilmesi için kadın-çocuk merkezleri oluşturulsun.
• Kadınların özel ihtiyaçları ile ilgili rahatça ve güvenli bir şekilde iletişim kurabileceği kadın gönüllülerin sayısı artırılsın.
• Kadınların hijyenik ped, tampon, iç çamaşırı, doğum kontrol hapı gibi ihtiyaçları temin edilsin ve bu ihtiyaçları devlet kurumlarının acil ihtiyaç listelerinde yer alsın.
• Hamile, doğum yapmış ve bebekli kadınlar için sağlık hizmetleri artırılsın, bebek ve çocukların acil ihtiyaçları olan mama, biberon ve bez karşılansın.
• Talep eden her kadının psikolojik ve psiko-sosyal destek alabilmesi için olanaklar sağlansın.
• Mahallelerinden ayrılmak istemeyen kadınlar için tüm bu hizmetler mahalle düzeyinde kurulacak merkezlerde karşılansın.

Yeniden yapılanma sürecinde kadınların ihtiyaçları odağa alınsın:

• Kadınların bakım yükünün azaltılması için bakım hizmetleri artırılsın.
• Afet sonrası dönemde şiddet vakalarının artma ihtimaline karşı gerekli önlemler alınsın.
• Şehirlerin altyapı ve kamu hizmetleri yeniden inşa edilmek üzere planlama yapılırken kadınların katılımı sağlansın ve özel ihtiyaç ve öncelikleri göz önünde bulundurulsun.
• Kadınların geçim kaynaklarını artırmaya yönelik destekler sağlansın. Kendi girişimlerini başlatmaları, kooperatif kurmaları ve işletmeleri için hibe, teşvik vb destekler verilsin.

Acil yardım, yeniden yapılanma ve kalkınma çalışmalarının tüm süreçlerine kadınlar dahil edilsin!

• Bu süreçlerin planlanmasına, uygulanmasına ve izlemesine kadınların katılımı sağlansın.
• Esnek bir yönlendirme ve destek sistemi yaratılsın ve kadınların kendi çözüm önerilerini geliştirip uygulamaları desteklensin.

Depremin ilk gününden itibaren bölgede halkın temiz su, hijyen ve sanitasyon konularındaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere 1.328 WC, 794 duşkurduk. 9.423 hijyen kiti, 787 bebek kiti, 6.987 yaşlı kiti, 7.312 menstrüal kit, 238 engelli tuvaletidağıttık. Yazın sıcaklara karşı korumak amacıyla tente, gölgelik ve vantilatör desteği sağladık. Kış kitleri ile konteyner bölgelerindeki yapıların kış şartlarına uygun hale getirilmesini sağladık. 

Hatay’da HATSU ile iş birliği içerisinde Karaçay İçme Suyu Arıtma Tesisinin tekrar tam kapasite çalışmasını, Özsoğuksu kuyularına alınan pompalar ile temiz suya erişilmesini ve Sinanlı Mahallesi’ndeki boru hattının kurulumuna destek sağladık. Bununla 80.000’den fazla kişinin temiz suya erişimine destek olduk. Ayrıca Kahramanmaraş Geçici Barınma Merkezi’nde tadilatını gerçekleştirdiğimiz 3.200 metreküplük su deposu ile 28.000 kişinin tüm su ihtiyacı karşılanıyor.

Geçim kaynaklarını kaybeden 800 haneye, gıda ve gıda dışı insani ihtiyaçları için kupon destekleri verdik. Tarım sektöründe meydana gelen hasarların onarılması, geçim kaynaklarına erişimin yeniden sağlanması ve özellikle çiftçi kadınların toparlanmasına yönelik çalışmalarımız devam ediyor. 112 haneye tohum desteği, 650 haneye fidan desteği ve 115 haneyefide desteği sağladık.

Kadınların depremden sonra güvenli alanlarda hayatlarını yeniden kurabilmeleri ve bir arada dayanışmayla çalışmalar yürütebilmeleri amacıyla 10 Kadın ve Çocuk Merkezi açtık. Merkezlerde çocuklar için okul öncesi eğitim ve bakım hizmetlerinin sağlanması, kadınlar için eğitimler, atölye çalışmaları, gelir getirici faaliyetler ve ihtiyaçlara yönelik dağıtımların yanı sıra bilgi toplama ve yaygınlaştırma, hizmetlere erişim ve yönlendirme konularında da çalışmalar yürütüyoruz. 

Biliyoruz ki afetler toplumdaki mevcut sorun ve zayıflıkları ortaya çıkartıyor ve kadınların sosyal ve ekonomik durumlarını daha da zorlaştırıyor. Afetlerde kadınlar evlerini, yakınlarını, komşularını ve kendileri için çok önemli olan sosyal dayanışma ağlarını kaybederler. Yaralanan aile fertlerinin ve (okullar kapandığından) çocukların bakımı ile ilgili iş yükleri artar. Geçici yerleşmelerde (çadır ve prefabrike konutlarda) yaşam koşulları zorlaşır ve genellikle aile içi şiddet vakaları artar. Böyle dönemlerde ayrımcılık ve çatışma da artar: Oxfam’ın raporlarına göre kadın ve kız çocuklarının mülteci olmaları durumunda cinsel şiddet riskinin iki katına çıkabilmektedir. Yaralanan veya kaybettikleri yakınları ailenin gelir getireni ise, kendileri çalışma olanakları ve gelir kaynakları bulmak zorunda kalırlar. Ancak afet sonrası ekonomik koşullarda kadınların iş bulmaları daha da zorlaşır ve varsa, mevcut ev içi ve dışındaki gelir getirici faaliyetlerini de kaybederler.

Diğer yandan, afet yönetimi ve yardım programları kadınların özel konum ve ihtiyaçlarını göz önüne almaz. Bu da onların afet öncesi, afet sırasında ve sonrasındaki güçsüzlüklerini artırır. Kadınların afet öncesi ve sonrası gerekli bilgilere, programlara, yardımlara ulaşması için önlemler alınmaz. Özel ihtiyaçları yardım programlarında ve geçici barınma alanlarında unutulur ya da göz ardı edilir. Kısıtlı hareketlilikleri nedeniyle kaynaklara (kredi, kamu yardımı, vb) ulaşmada çeşitli engellerle karşılaşırlar.

Ancak, karşılaştıkları tüm zorluklara rağmen, kadınlar afet sürecinde ve yaşadıkları mahallelerin afetlere ve iklim değişiminin etkilerine karşı direnç geliştirmesinde önemli roller oynarlar, oynayabilirler… Cinsiyet, diğer eşitsizlik boyutlarıyla (ırk, sınıf gibi) birleşir ve yalnızca afetlere karşı savunmasızlığı değil, aynı zamanda bireylerin, hanelerin, toplulukların, kurumların ve insani aktörlerin bunlara tepki verme biçimlerini de şekillendirir. Gerçekten katılımcı olmak, bunun yarattığı sorunların üstesinden gelmenin anahtarıdır. Kadınları da içeren kapsamlı topluluk katılımı, alınacak yanıtların gerçek olmasını ve algılanmayan ihtiyaçların karşılanmasını sağlamaya yardımcı olacaktır. Kadınların kurumlara, karar alma ve değişim süreçlerine artan düzeyde aktif katılımı ve liderliği yoluyla, daha fazla kadının yaşamları üzerinde güç kazanacağını ve şiddetten arınmış yaşayacağını, yerel kalkınmanın güçleneceğini biliyoruz.

1999 Depreminden bu yana yaşadığımız deneyim bize gösteriyor ki, genellikle ulusal ve uluslararası yardım ekiplerinin ve devletin yardım yaklaşımı ile yerel topluluklar bir kenarda atıllaştırılmasına ve sadece yardım gören pasif kurbanlara indirgenmesine rağmen kadınlar kendi yaşam mücadelelerine ilk andan itibaren devam etmekte, ailelerini bir arada tutmakta, kendi yaşamlarını ve topluluklarının yaşamını yeniden kurmaktadırlar. Yoksulluğu azaltmaya ve toplulukların kalkınmasına yönelik yaklaşımlar olmadan ve mahalle düzeyinden başlayarak demokrasinin güçlendirilip, yerel olarak kendi idarelerinin güçlendirilmesi gerçekleşmeden, en iyi/etkili afet sonrası yönetim planının bile başarılı olması beklenemez. Bu nedenle afetlerden sonra uzun dönemli bir yaklaşımla kadınların yerel kalkınma aktörleri olarak güçlendirilmeleri için çalışılmalıdır.